XIX. mendeko derbia
Ingalaterran, FA Cupeko finalerdietako batean, Liverpooleko bi taldeak izango dira aurrez aurre bihar: Everton eta Liverpool. Aurretik jarri dugu Everton eta gero Liverpool, antzinagoa baita Everton.
Liverpoolen ez da jende askorik izango bihar eguerdian. Londresen Liverpooleko bizilagun ugari bilduko da, baina. Hiri batetik besterako bidea egiteko aitzakia futbolak emango die. FA Cup txapelketak, munduko lehiaketa zaharrenak. Lehen edizio 1871an jokatu zuten.
Wembley Liverpool izango da bihar. Gorriz eta urdinez jantziko dute zelai historiko eta berritua. Bueno, urdinez eta gorriz idaztea zuzenagoa izango da. Antzinatasuna errespetatzeko bereizgarria delako. Hiriko bi talde handiak, Everton eta Liverpool, aurrez aurre ariko dira bihar (13:30), FA Cupeko finalerdietan.
Luzea da bi kluben historia. Ia futbolarena bezain luzea. Evertonen sorrerak FA Cupen hasierarekin lotura dauka, gainera. 1871a hartan, txapelketa jokatzen hasi zirenean, Saint Domingo izeneko parrokiak ateak ireki zituen Everton esparruan, Liverpooletik bost bat kilometrora.
Sei urte geroago, Ben Swift Chambers apaizak kriketeko taldea sortu zuen. 1877a zen. Gero, neguko hilabete luzeei eta gogorrei aurre egiteko, futboleko taldea sortu zuen George Mahon organo joleak. Herrialdean gero eta sona handiagoa hartzen ari zen futbola. Kirola gazteen zereginetan txertatuta, partidak antolatzea falta zitzaien. Beste parrokien aurka jokatzen hasi ziren. Stanley Park izeneko lurretan zeuden parrokien arteko partidak ziren. Hain zuzen, Stanley Park zelai horrek bereizten ditu gaur egun Goodison Park eta Anfield, Evertonen eta Liverpoolen estadioak.

- Anfield ezkerrean, eta Goodison eskuinean, gorago. Bien artean, Stanley Park zelaia.
Saint Domingo parrokiako talde hark jendea erakartzea lortu zuen, eta ez bakarrik elizkoiena. Jokalariak elizatik kanpokoak ere baziren ordurako. 1879an, izena aldatu zuen taldeak. Everton bilakatu zen, eremu horretako taldea zelako.
Urte hartan bertan, Gabonen aurretik, Evertonek lehen partida jokatu zuen, eta 6-0 irabazi. Han hasi zen gerora talde loriatsua izango zenaren bidea.
1884an irabazi zuen lehen txapelketa: Liverpooleko Kopa. Zelai berrian irabazi zuen, Priory Roaden. Baina han ez zuen asko iraun. Taldea gero eta gehiago ari zen hedatzen, jarraitzaileak ugaritzen ari zitzaizkion. Eta nora joango, eta Anfieldera! Hantxe izan zen Ligako sortzaileetako bat, 1888ean, eta han bertan irabazi zuen lehen aldiz Liga: 1890-1891 denboraldian.
Anfielden jabea ez zen Everton. John Houlding izeneko batena zen, eta klubari errenta igo egin zion: 100 libratik 250era. Klubak ez zuen onartu hori, eta Goodison Parkera mugitu zen.
Houlding zelaiarekin baina talderik gabe geratu zen. Eta berak sortu zuen beste talde bat: Liverpool. 1892an izan zen, baina hasierako izena hau zen: Everton and Athletic Grounds Ltd, edo Everton Athletic. Baina Ingalaterrako Federazioak ez zuen izena onartu, eta horrela sortu zen Liverpool izenez.
Bi taldeen bide luzean, hainbat garaipen dauzkate pilatuta:
Evertonen titulu nagusiak
- Liga 9 bider.
- FA Cup 5 aldiz.
- Europako Kopa behin.
Liverpoolen titulu nagusiak
- Liga 18 bider.
- FA Cup 7 aldiz.
- Europako Kopa 5 aldiz.
Bi taldeen arteko partida denak kontuan hartuta, datu hauek azaltzen dira:
- Etxean jokatuz, garaipenik handiena 6-0ekoa da, eta Liverpoolen aldekoa izan zen, 1935-1936 denboraldian.
- Etxetik kanpo jokatuz, garaipenik handiena 0-5ekoa da, eta biek lortu zuten: Evertonek 1914-1915ean, eta Liverpoolek 10982-1983an.
- Golik gehien bien arteko partida batean, 1932-1933 denboraldian izan zen: Liverpoolek 7-4 irabazi zuen.
- Evertonen aldetik, klasiko gehien jokatu duena Nevilel Southal atezaina izan zen.
- Liverpoolen aldetik, Ian Rushek jokatu zituen derbi gehien.
Bi taldeetan jokatu duten jokalariak ere badira. Hauek:
- Evertonetik Liverpoolera: Abel Xavier, Nick Barmby, Dave Hickson, Tony McNamara, John Heydon, Bill Harthill eta Jack Balmer.
- Liverpooletik Evertonera: Gary Ablett, Peter Beardsley, Alan Harper, Kevin Sheedy, David Johnson, Johnny Morrissey, Jimmy Payne eta Dick Forshaw.
Bi taldeek bi bider jokatu dute FA Cupeko finala, eta bietan Liverpool izan zen garaile: 1986an eta 1989an.
Bien arteko partida gogoangarriak asko dira, baina bat bereziki gogoratzen da. 1991n izan zen, eta FA Cupen. Hemen bideoa: